Thời sự nước Mỹ

 

Con mèo cẳng sắt

 

Một bữa nọ, tình cờ tôi ghé chơi nhà anh bạn. Vì là chỗ thân tình, chúng tôi ngồi tại bàn trong bếp, uống bia, bàn chuyện đời. Con mèo đang nằm ngủ, bị quấy rầy vươn vai đứng dậy, rồi đi ra mép bàn, ngần ngừ một lúc mới nhẩy xuống sàn một cách khó khăn. Tôi thắc mắc Bộ nó bệnh hả? Không đâu, nó có ba cẳng sắt, đang tập cho quen. Tôi ngạc nhiên, sợ nghe nhầm Cẳng sắt nào? Anh bạn uống một hớp bia, thong thả thuật lại. Hôm đó anh có việc phải lái xe đi gấp. Thông thường con mèo hay theo chân anh ra lề đường, ngó quanh quẩn một lúc, đợi anh đi khỏi, nó lại chui qua rào vào nhà. Anh vội vã nổ máy xong là đi ngay. Anh cảm thấy xe cán phải vật gì đồng thời nghe tiếng mèo kêu thảm thiết. Thì ra con mèo chui xuống gầm xe mà anh không hay. Nó nằm bên đường bê bết máu, ba chân gẫy lặc lìa. Anh vội vàng lấy khăn bọc lại và đem đến ngay bệnh viện thú y. Bác sĩ cho hay, ba chân bị cán nát, nhưng có thể nối được. Anh thấy thương tâm vô cùng cho con vật thân yêu, cùng với cảm giác phạm tội vì sự bất cẩn của mình. Anh đồng ý để bác sĩ chữa trị, tốn kém bao nhiêu cũng không thành vấn đề. Sau nhiều lần giải phẫu, chân mèo được ghép và bắt vít bạch kim. Mèo có thể đi đứng được, nhưng hình như còn đau hoặc chưa quen nên nó không nhanh nhẹn như xưa. Mỗi lần muốn nhẩy nó đều do dự, tính toán rất kỹ.

Tôi thán phục, chen lẫn tò mò Y khoa xứ này hay thật. Tổn phí hết bao nhiêu Anh bạn nói: Khoảng 5 ngàn đô

Ngày trước còn ở VN, tài chánh eo hẹp và quan niệm mèo chó chỉ là loài gia súc thấp kém, nuôi vì cần thiết (mèo bắt chuột, chó giữ nhà) tai nạn lỡ xẩy ra như trường hợp của anh bạn tôi, thì cũng đành chịu, làm sao chữa chạy cho nổi. Nhưng sau bao nhiêu năm sống trên đất Mỹ, người Việt quen với quan niệm mới, coi chó mèo như một người bạn, một thành viên trong gia đình. Mối liên hệ giữa người và vật thắm thiết, sâu đậm hơn.

Năm ngoái, con chó nhà anh bạn tôi, bệnh hoạn vì già yếu, anh chị chở nó đến thú y sĩ, chạy chữa tận tình. Khi nó chết, cả nhà buồn bã như vừa mất một người thân trong gia tộc. Nó được hỏa thiêu, lưu lại tro cốt để trên bàn ngay tại phòng khách. Ngoài hũ có hình và ngày sanh cùng ngày mất. (hai chuyện trên về mèo và chó đều có thật)

 

Con mèo giá đáng ngàn vàng

 

Tưởng nhớ con chó thân yêu như gia đình anh bạn tôi cũng đã nói lên tình cảm quyến luyến giữa người và vật trong thời đại mới, nhưng John Sperling không chịu ở trường hợp thụ động như thế, ông tiến xa hơn nữa. Ông muốn tạo lại con vật đã từng thương yêu bằng cách tài trợ 3.7 triệu Mỹ Kim cho đại học A&M tại Texas để đúc (clone) người bạn gia súc của ông là con chó Missy đã quá già yếu. Sau ba năm thí nghiệm, bác sĩ trưởng toán là Mark Westhusin và cũng là giáo sư tại đại học A&M cho hay việc đúc chó khó khăn hơn dự tưởng, nên chuyển qua đúc chú mèo có tên là cc: (copy cat).

Tuy nhiên, công việc không phải dễ dàng gì. Trước hết nhóm nghiên cứu lấy trứng từ các con mèo thí nghiệm để từ đó rút bỏ những yếu tố di truyền thiên nhiên trong trứng rồi cấy tế bào mầm của con mèo muốn đúc vào những trứng đã trống không. Họ tạo được 82 phôi thai (embryos) rồi đặt vào từ cung của bẩy con mèo cái. Chỉ một phôi thai đậu, nhưng sau đó ít lâu thai này chết non. Lần tiếp, họ tạo 5 phôi thai mang tế bào của mèo cái Rainbow, và đặt vào tử cung mèo cái Allie. Một phôi thai đậu. Kết quả ngày 22 tháng 12 năm 2001, một chú mèo con xinh xắn tên cc chào đời. Sau 8 tuần, mèo cc vẫn khoẻ mạnh, phát triển bình thường và được nhóm nghiên cứu trình làng vào trung tuần tháng 2, 2002 gây chấn động dư luận thế giới.

Thật ra trước đây người ta đã từng đúc được cừu Dolly (1997) và sau đó là chuột, lợn, dê và bò, nhưng ngọai trừ trường hợp đầu tiên của cừu Dolly, dư luận không sôi nổi cho lắm. Nhưng lần này thấy chú mèo xinh xắn, dễ thương, ngước cặp mắt ngây thơ nhìn cử tọa, các tay trung gian kiếm lợi, nghĩ ngay đến việc khai thác thị trường thương mại. Hàng năm có hàng triệu gia súc (chó, mèo) chết và biết bao nhiêu chủ nhân thừa tiền thừa bạc muốn chi tiền để tạo lại con vật thân yêu mà họ không muốn rời xa.

 

Đúng là mèo mà lại không phải là mèo

 

Bác sĩ Mark Westhusin lưu ý cho đến nay việc đúc gia súc không dễ dàng và rất đắt tiền, điển hình là trường hợp của mèo cc. Sau 86 lần thất bại mới có một lần thành công. Dù vậy, trên phương diện khoa học, cc là bản sao của mèo Rainbow (cùng loại DNA), nhưng trên thực tế, qua mắt thường, mèo cc không hoàn toàn là mèo Rainbow vì vạch lông và mầu sắc không giống hệt. Như vậy việc đúc chỉ là tái tạo (reproduction), chứ không làm sống lại (resurrection) con vật cũ. Tuy vậy rất nhiều người vẫn hy vọng tiến bộ của khoa sinh vật học sẽ khiến mọi chuyện dễ dàng hơn và giá cả thấp xuống. Hãng Genetic Saving & Clone không bỏ lỡ cơ hội hốt bạc bằng cách quảng cáo những người yêu súc vật muốn làm đông lạnh và dự trữ các tế bào của con vật mình muốn đúc trong tương lai chỉ cần trả lệ phí 895 đô và hàng năm đóng thêm 100 đô tiền lưu trữ. Còn đúc được hay không là chuyện khác. (Mèo đực, mèo cái, chẳng cần bằng cấp cao, nhưng làm chuyện này dễ ợt, lại còn thú vị nữa).

 

Con mèo lá dó

 

Trong Cổ Học Tinh Hoa có ghi chuyện người nước Tống lấy ngọc tỉa thành một cái lá dó (1), ba năm mới xong. Cái lá làm rất khéo, sống, cuống, cạnh sắc, lông tơ, mầu mỡ giống như hệt, đem trộn vào những lá thật, không ai phân biệt được nữa. Người ấy đem lá dó dâng vua Tống. Vua khen là khéo, cấp lương bổng cho.

Tử Liệt Tử nghe chuyện, nói rằng: Giá bây gìờ những cây cối trong khoảng ba năm mới mọc được cái lá, thời dễ không có mấy cây có lá nữa.

Ấy thế đấy, tự ngàn xưa nhân loại thường lấy sự bắt chước hệt được như Hóa Công làm mục đích thiện xảo, trong khi đó trong vũ trụ có biết bao sự kỳ diệu của tạo hóa người ta lại coi là sự thường.

Cũng một suy nghĩ như vậy, khi thấy tốn phí 3.7 triệu và gần 4 năm mới tạo được một chú mèo con (không biết trong tương lai con mèo lá dó này có phát triển và sinh sôi nẩy nở bình thường hay không?) hiệp hội Nhân Sinh của Hoa Kỳ phàn nàn: Nước Mỹ có chừng 73 triệu mèo. Hàng năm, khoảng 5 triệu con bị bỏ hoang, cơ quan từ thiện súc vật nuôi không hết phải tiêu diệt đi. Hiệp hội không phủ nhận tình cảm quyến luyến giữa người và vật, nhưng lưu ý mọi người nên nhận thức rằng không có cách nào làm sống lại con vật đã mất đi. Tốt hơn hết là nhận nuôi (adopt) một con khác. Cuộc đời vốn dĩ vô thường, hợp tan, tan hợp là lẽ tự nhiên của trời đất, theo giáo lý nhà Phật đã dạy.

 

Mèo và Người

 

Khi cừu Dolly được đúc (clone) năm 1997, dư luận đã xôn xao với câu hỏi bao giờ khoa học sẽ tạo ra con người từ phòng thí nghiệm. Ngay lúc đó chính quyền Clinton tuyên bố ngưng tài trợ các chương trình nghiên cứu về việc đúc người. Các tôn giáo cũng lên án gắt gao việc khoa học muốn tiếm quyền Thượng Đế. Nhưng một khoa học gia đã nói Khoa học đã tiến đến một điểm không thể quay lại được nữa Ông tiên đoán dù bị cấm đoán, dù không được tài trợ, nhưng các nhà khoa học sẽ lén lút thí nghiệm trong bóng tối.

Liệu người ta có chấp nhận việc 86 phôi thai bị chết để có một phôi thai phát triển hay không? Về mặt luân lý đạo đức, việc đúc người mang lại hậu quả thế nào?

Panayiotis Zavos, giáo sư về hưu tại Kentucky University trong hai năm qua thường khoe ông sẽ là người đầu tiên đúc người. Tuần rồi Zavos tiết lộ đã lựa được 10 cặp vợ chồng không có khả năng sinh sản và thí nghiệm chương trình đúc người trong tháng tới. Hãy chờ xem.

 

Loài người ưa khoa trương và ích kỷ

 

Giới khoa học khua chiêng gióng trống trình làng chú mèo như một kỳ công. Thoạt nghe qua người ta tưởng chừng các khoa học gia tạo được sinh vật từ máy móc cuả phòng thí nghiệm. Thật ra, các vị này chỉ can thiệp được một giai đoạn trong tiến trình sinh sản do trời đất điều hòa. Như trên đã nói, đó là thay thế yếu tố di truyền của trứng bằng tế bào lạ và tạo thành phôi thai. Những trứng này từ đâu ra? Từ những con mèo. Và sau khi tạo được phôi thai, lại phải đặt vào tử cung mèo để nhờ tạo hoá phát triển và nuôi sống hộ.

Ngoài ra nghĩ cho cùng thì những người tự nhận là yêu súc vật muốn đúc lại những con vật mình thương yêu chính là những người ích kỷ và độc ác. Vì ích kỷ, họ đã đem thiến chúng (cái và đực) không cho chúng sống đời tự nhiên với nhiệm vụ truyền giống được giao phó bởi thiên nhiên. Họ xử dụng con vật như một món đồ chơi làm cảnh. Đến khi chúng già yếu họ rêu rao vì lòng yêu thương nên muốn tạo những con vật tương tự để thay thế. Nếu chúng được sinh sản tự nhiên, thì tha hồ mà nuôi con cháu chúng, lý đâu phải bỏ gần 4 triệu bạc để tái tạo chó Missy mà không được.

 

Sinh con rồi mới sinh cha. Sinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông

 

Nhân loại nghe tin khoa học có thể đúc người, lấy làm vui mừng nghĩ đến viễn ảnh một ngày kia, người thân yêu của mình sẽ được tái sinh để sống mãi. Có nghĩa khi người thân qua đời, mình lấy tế bào của người đó đem đúc thành một người mới tương tự. Nếu nghĩ kỹ chúng ta không khỏi bắt gặp nhiều éo le, điên đảo.

Tôi có cụ thân sinh, tuổi đã cao, nhưng còn quắc thước tráng kiện, râu tóc trắng như cước. Vì nhớ ơn sinh thành dưỡng dục nên tôi không muốn rời xa, chỉ ước ao người sống mãi. Một ngày kia, người mất đi. Tôi bèn lấy tế bào đông lạnh của người (tôi đã phòng xa tồn trữ từ lâu) giao cho một khoa học gia nhờ tái tạo. Một năm sau, nhà khoa học quay lại với một đứa bé còn đỏ hỏn, khóc oe oe. Ông nói Cha của ông đây. Ông đem tế bào của cha tôi cấy vào trứng của một người đàn bà nào đó (đã bán cho phòng thí nghiệm.) Sau khi tạo được phôi thai, ông nhờ một bà khác bằng lòng cho thuê tử cung và chín tháng mang nặng đẻ đau (đổi lấy một món tiền chi dùng.) Và cha tôi đã chào đời.

Nhà khoa học đã làm tròn nhiệm vụ. Ông chứng minh được rằng, yếu tố di truyền DNA của đứa bé là DNA của cha tôi. Nhưng hình ảnh tôi muốn duy trì là hình ảnh người cha già tôi kính yêu chứ không phải hình ảnh đứa bé còn ẵm ngửa kia. Rồi ai nuôi nấng, săn sóc, cho bú mớm, thay tã lót cho cha tôi. Các con tôi phải gọi chú bé là ông nội hay sao?

Cuộc đời thêm rắc rối hơn nữa khi tôi đột ngột từ trần. Các con tôi muốn tái tạo tôi. Vì vợ tôi còn trẻ, nên để tiết kiệm tiền thuê người chửa giùm, chúng thuyết phục nàng cho tôi tá túc trong bụng. Chín tháng sau, vợ tôi sanh một bé trai kháu khỉnh (rất may không phải là gái). Mẹ tròn con vuông. Đang làm chồng nàng, bây giờ tôi hóa thân làm con nàng. Xin cám ơn khoa học.

 

Trần Quán Niệm

(1) Lá dó: một loại lá dùng chế tạo giấy. Giống lá dâu, nhưng nhám hơn.