Phong hoá suy đồi

 

Người Mỹ xấu xí

 

Bây giờ, trên xe bus hay xe điện, ngay cả đến người mang nạng gỗ cũng không được ai nhường chỗ (based on the results of a test conducted two years ago by the SanFrancisco Chronicle, seated passengers on Bay Area Rapid Transit trains no longer feel obliged to relinquist their seats to standing passengers on crutches) Câu này được trích từ bài viết American culture: Rude, ruder, rudest (phong hóa Mỹ quốc càng ngày càng thô tục, sống sượng) của tác giả Trish Boppert đăng trên nhật báo Philadelphia Inquirer ngày 8 tháng 4, 2002. Sở dĩ phải nói rõ xuất xứ của câu trên để độc giả khỏi hiểu lầm là người viết bài này cố ý bêu xấu những người bạn Mỹ vì đố kỵ hay hàm ý bi thảm hoá vấn đề. Cùng một trang báo với Trish còn có hai tác giả nữa là Kristine McKenna và Donald True Van Deusen viết hai bài khác nhưng cùng một đề tài.

Trong bài trên, Trish cho hay căn cứ trên tài liệu dựa vào sự thăm dò quảng đại quần chúng do cơ quan Pew Charitable Trusts (trụ sở đặt tại Philadelphia) thực hiện gần đây, có đến 79% dân chúng Mỹ than phiền là trong đời sống hàng ngày tại các thành phố lớn, người ta không tôn trọng nhau và không cư xử lịch sự khi giao thiệp nữa.

Trên đường phố, trên xa lộ, người lái xe dễ gây gổ mỗi khi không vừa ý. Tốc độ chậm một chút, hay ngần ngừ vì không quen đường là bị bóp còi inh ỏi, chửi thề, dơ ngón tay thô tục. Nếu hai bên đều nóng nẩy, ắt dễ dàng ẩu đả hay bắn giết nhau như đã từng xẩy ra trước đây vài năm trên xa lộ California và khắp các nơi. Ngoài phố, người lớn ăn nói tục tằn, chửi thề luôn miệng (xài toàn tiếng Đan Mạch). Trẻ con cũng ăn nói tục tằn không kém, thậm chí mới chỉ 6,7 tuổi. Đối với tuổi trẻ thời nay, nói năng ngổ ngáo, tục tĩu là một cái mốt.

Trong câu chuyện hàng ngày nơi sở làm, siêu thị, chuyện phòng the được đề cập đến một cách tự nhiên không hề ngượng miệng hay đỏ mặt. Tình yêu mất đi cái e ấp, lãng mạng, thơ mộng, bị thô tục hóa đến độ, có người đề nghị một cách rất thản nhiên (trên mặt giấy) là nhân Ngày Tình Yêu (Valentine) những cặp tình nhân nên tặng nhau một tá áo mưa thay vì hoa hồng, chocolate hay thơ tình.

 

Sang xứ Lào, ăn mắm ngoé

 

Trong thời gian đầu trên xứ Mỹ, tôi thường có thói quen đứng dậy nhường chỗ cho phái nữ trên xe buýt, xe điện. Bây giờ tôi vẫn còn hành xử như vậy, nhưng không thấy thoải mái cho lắm vì những người chung quanh hình như không cùng một quan điểm. Để tránh gây bối rối cho người được nhường ghế và cho cả chính tôi, thông thường tôi phải giả vờ như sắp xuống xe ở trạm kế, để có thể đứng dậy một cách tự nhiên. Làm việc nghĩa mà len lén như phạm tội. Những hành khách khác bình thản đọc báo hay ngủ gật.

Gần đây, điện thoại cầm tay góp thêm một phương tiện để người nóí coi thiên hạ như pha, bắt họ phải nghe những chuyện riêng tư lảng nhách. Thậm chí có trường hợp, áo quan đương hạ huyệt, chuông điện thoại reo vang, chủ nhân móc máy ra đàm thoại tỉnh bơ, thế mà chung quanh không ai nhăn mặt.

Trong bài viết, tác giả Trish Boppert chỉ đề cập tới những vết trầy sát ngoài da mà quên đi phần nội thương trầm trọng hơn của xã hội Mỹ như sự thiếu tôn kính thầy giáo nơi học đường, cha mẹ, ông bà trong gia đình và người già cả trong xã hội của tuổi trẻ Mỹ. Hôn nhân và ly dị xẩy ra như cơm bữa. Tự do cá nhân đã thắng thế, người ta chẳng cần cân nhắc nhiều đến con cái, gia phong, danh dự giòng họ khi quyết định ly dị. Con cái khi đến tuổi trưởng thành, lập gia đình và không quan tâm săn sóc cha mẹ già nữa. Mạnh ai nấy sống. Mỗi chút đều lôi nhau ra toà. Đồng tính luyến ái được biểu lộ công khai. Trai gái sống chung không có hôn thú khiến nền móng gia đình lỏng lẻo. Chửa hoang và phá thai là chuyện bình thường.

Có lẽ, tất cả những điều trên đã quen thuộc đến độ Trish không thấy cần đề cập đến nữa vì mọi người đã mặc nhiên chấp nhận.

Nhà trường là nơi đào luyện thế hệ tương lai, lại thiếu sót phần huấn luyện về đức dục, luân lý. Công tác quan trọng này được dành cho tôn giáo và xã hội. Nhưng gần đây, khủng hoảng đạo đức của các tu sĩ Công Giáo trong hành vi dâm ô cùng trẻ em đã làm lung lay niềm tin tưởng của giáo dân càng khiến xã hội hiện tại và tương lai mất nơi nương dựa tâm linh. Giá trị đạo đức băng hoại, suy đồi. Vật chất được đề cao.

Xã hội yên bình là nhờ đặt nền tảng trên phong hóa tốt lành, trật tự phân minh, hiếu hòa, đạo đức. Tại Đông Phương, 2500 năm trước, nước Trung Hoa đại loạn, chư hầu tranh quyền, cướp trộm khắp nơi, phong hóa suy đồi, kỷ cương đổ nát, dân tình khổ sở, nên Khổng giáo ra đời. Khổng Tử đem nhân nghĩa dậy dân, thiết lập tôn ty trật tự trong xã hội, cải đổi phong tục, nêu cao đạo đức mang lại yên vui cho đời sống con người. Nho giáo xuất hiện từ năm 4486 trước Tây lịch, cũng có mục đích tương tự.

Dĩ nhiên Mỹ Quốc ngày nay không phải là nước Tầu thời Xuân Thu, ngũ bá tranh hùng, nhưng nếu nói xã hội Mỹ nhiều vọng động, luân lý, đạo đức đang trên đường tuột dốc thì cũng không sai lắm. Chắc thế nào cũng có độc giả không đồng ý, cho rằng các tác giả Mỹ và người viết bài này cường điệu, lo chuyện trời sập. Đời sống nước Mỹ thật tốt đẹp, sung túc, lịch sự, tráng lệ.

Về mặt vật chất, điều đó đúng, nhưng về phương diện tinh thần, xin tìm các bậc cha mẹ người Việt, hỏi thăm về tuổi già, về con cái họ, thì tha hồ mà nghe than thở.

 

nhất quỉ, nhì ma, thứ ba học trò

 

Sinh viên và tệ trạng say sưa

 

Lâu lâu trên mặt báo lại xuất hiện tin các sinh viên đại học tử nạn vì uống rượu quá độ, nhất là mỗi mùa tựu trường hoặc nghỉ Xuân (Spring break). Theo tài liệu của Ủy Ban Đặc Nhiệm nghiên cứu về vấn đề này, hàng năm có 1,400 sinh viên nam nữ chết vì tai nạn liên quan đến say rượu, 500,000 bị thương và 70,000 trường hợp tấn công tình dục. Lái xe khi say rượu là nguyên nhân chính gây tử vong và thương tích.
Uống rượu đến say mèm tại các hội sinh viên, không còn được coi như một nghi lễ đánh dấu sự bước vào đời như một người trưởng thành, mà chính là một tệ trạng nguy hiểm, ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe, tính mạng và khả năng học hành của sinh viên.

Con số thống kê lớn lao này khiến giới phụ huynh, nhất là người Việt, lo lắng khi con cái đến tuổi bước chân vào ngưỡng cửa đại học. Nhưng chỉ đành khấn thầm và trông nhờ vào phúc đức ông bà thôi. Như con chim non rời tổ chập chững bay vào vùng trời tự do, những người trẻ tuổi rời sự kiểm soát của cha mẹ tại gia đình để dọn vào sống chung với một khối lớn những bạn bè cùng lưá tuổi nhất quỉ, nhì ma, thứ ba học trò, phá phách mà không một mảy may suy nghĩ về hậu quả của những hành động này. Việc đầu tiên khi vào đại học là gia nhập những nhóm, những hội sinh viên (fraternities, sororities) mà thủ tục nhập hội là một đêm uống rượu nước nạp (binge drinking), tối thiểu từ 4 đến 5 chai bia, hay rượu một lần. Dưới áp lực của bạn bè, máu anh hùng nổi dậy, họ uống tràn cung mây, chứng tỏ ta đây có bản lĩnh. Cơ thể chưa quen chất rượu, thêm vào đó vì không tự lượng được sức mình, nên nhiều sinh viên say khướt, chết vì té cầu thang, té lầu, rớt xuống hồ, tung xe, hoặc mê man đến chết vì lượng rượu quá cao trong máu.

Từ thập niên 1990 đến nay, gìới chức đại học cũng như chính quyền lên tiếng nhiều về tệ trạng này, tìm cách giáo dục, ngăn cấm, nhưng cho đến nay, kết quả không hữu hiệu là bao.

 

Dô, dô, dô, dô

 

Những bạn đã từng ở trong quân ngũ, chắc phải còn nhớ những tiếng hô này trong các tiệc rượu, thúc giục nhau uống tới cùng, say bò lê bò càng mới là người hùng. Lính mà em

Lính Mỹ cũng tương tự. Sau đệ nhị thế chiến, đạo luật GI nhằm giúp đỡ chiến binh trở lại trường tiếp tục học vấn, thành thử quân nhân tràn ngập đại học. Mấy ông thần này mang vào trường tật nhậu nhẹt thời quân ngũ. Dần dần sinh viên trẻ tuổi bắt chước, và trở thành truyền thống, tập tục của các hội sinh viên ngày nay.

Kinh nghiệm dĩ vãng cho thấy, cấm đoán không hữu hiệu, chỉ còn một cách là giáo dục, để sinh viên tự ý không tham gia các tiệc rượu.

Như đã biết, tập tục uống rượu nước nạp và party liên miên tại khuôn viên đại học là nguyên nhân chính của nạn say sưa.

 

Trần Quán Niệm